ჩატვირთვა..

Elder Futhark - ორიგინალი ტექსტები. "უფროსი ედა"

ავტორი: Reginlave
  • 1 637
"ფუტარკი" - ძველ-გერმანული და სკანდინავიური ალფავიტების საერთო სახელწოდება. დასახელება წარმოიშვა ალფავიტის პირველი ექვსი ასოს მიხედვით: f, u, þ, a, r, k. ჩვეულებრივ ამ სიტყვით მოიხსენიებენ ნებისმიერ რუნულ ალფავიტს, მიუხედავად ერისა, რომელიც იყენებდა ამა თუ იმ მოდიფიკაციას. თუმცაღა, გაკრვეული მიზეზების გამო, ძველ--გერმანული ალფავიტი იწოდება როგორც "უფროსი ფუტარკი", დანარჩენები კი - "უმცროს ალფავიტებად" გვევლინებიან.

(ამ ალბომში შემოგთავაზებთ თითოეული რუნის განმარტებას ანგლო-საქსური პირველწყაროდან და მის თარგმანს, რომელიც ცნობილია, როგორც რუნოპოემა - "უფროსი ედა"). 


Fehu (f)

სიმდიდრე - ნუგეშია ყველასთვის,
მაგრამ ყოველი ადამიანი - 
გულუხვად უნდა უზიარებდეს სხვასაც, 
თუკი სურს ღმერთის წინაშე 
მოიპოვოს მან დიდება.

Feoh biþ frófor · fira gehwilcum;
sceal þéah mann gehwilc · miclan hit dælan
gif hé wille for dryhtne · dómes hléotan.

Uruz (u)

ტური, მრისხანე და ჯიქურ-რქოვანი,
დაუნდობელი მხეცი, ის იბრძვის რქებით,
უდაბნოების სახელგანთქმული მომთაბარე.
ეს მამაცი არსებაა.

Úr biþ ánmód · ond oferhyrned,
felafrécne déor · feohteþ mid hornum
mære mórstapa · þæt is módig wiht. 

Thurisaz (th)

ეკალი - დაუნდობლად ბასრი, 
ტკივილით უკუმგდები, ვინც მას ჩაეჭიდება - 
ის ბოროტებაა, უკიდურესად მკაცრი
ნებისმიერი ადამიანის მიმართ,
ვინც მასზე განცხრომას გადაწყვეტს.

Þorn biþ þearle scearp þegna gehwilcum
onfeng is yfel ungemetum réþe
manna gehwilcum þe him mid reste. 

Ansuz (a)

ღმერთი (ასი) - პირველწყარო (გამგებელი) 
ყოველი თქმულის,
საყრდენი სიბრძნის და ნუგეში
ყველა ბრძენის,
და ყოველი ერლის (დიდგვაროვანის) –
კეთილდღეობა და იმედი.

Ós biþ ordfurma æfcre spræce,
wísdómes wraþu ond wítena frófor,
ond eorla gehwám éadnes on tóhiht. 

Raido (r)

ცხენზე ამხედრებული სვლა მდიდრულ სასახლეში
ყველა მეომრისთვის დიდი ტკბობაა, 
და მძიმეა მათთვის, ვინც ძლიერ ცხენზე მჯდომი
გრძელ გზას დასდგომია.

Rád biþ on recede · rinca gehwilcum
séfte ond swiþhwæt · þám þe sitteþ on ufan
meare mægenheardum · ofer mílpaþas. 

Kano (k)

ჩირაღდანი, ყველა ცოცხალი არსებისთვის
ცნობილი, როგორც ცეცხლი,
სიკაშკაშით და სინათლით - ის იწვის ხშირად იქ,
სადაც ეტელინგები (სამეფო გვარის წარმომადგენლები) ისვენებენ. 

Cén biþ cwicera gehwám, cúþ on fýre
blác ond beorhtlic, bierneþ oftost
þær híe æþelingas inne restaþ. 

Gebo (g) 

ძღვენი ხალხისთვის - ღირსება და დიდება,
მხარდაჭერა და პატივი; ყოველი მოხეტიალისთვის კი,
წყალობა და საშუალება არსებობისთვის,
რომელსაც ის სხვაგვარად მოკლებულია.

Giefu gumena biþ gleng ond herenes,
wráþu ond weorþscipe ond wræcne gehwám
ár ond ætwist, þe biþ óþre léas. 

Wunjo (w)

სიხარულით ტკბება ის, ვინც არ იცის რა არის
ტანჯვა, შფოთვა და უბედურება.
ვინც თავად ფლობს სიმდიდრეს 
(სიცოცხლეს, სულს, გონს) და ნეტარებას,
და ასევე მტკიცე სამყოფელს.

Wynn brúceþ þe can wana lýt
sáres ond sorge ond him selfa hæfþ
blæd ond blisse ond éac burga genyht. 

Hagalas (h)

სეტყვა - უთეთრესი მარცვალი, 
ცვივა ის ცის სიმაღლიდან,
და ისვრიან მას ქარიშხლები თავსხმასთან ერთად,
შემდგომ კი წყლად იქცევა.

Hagol biþ hwítost corna; hwyrft hit of heofones lyfte,
wealcaþ hit windes scúra; weorþeþ it tó wætere siþþan. 

Nauthis ( n )
გაჭირვება (აქ იგულისხმება იძულებითი, გამოუვალი მდგომარეობა) 
გულს კუმშავს, მაგრამ ხშირად ის მოდის, როგორც
დახმარება და ხსნა კაცთა მოდგმისთვის -
თუკი ის წინასწარ იქნა შესმენილი.

Nied biþ nearu on bréstan; · weorþeþ híe þeah oft níþa bearnum
tó helpe ond tó hælu gehwhæþre, · gif híe hlystaþ æror.

Isa (i)

ყინული - ძალიან ცივი, უზომოდ მოლიპული,
შუშასავით ბზინავს, როგორც ძვირფასი სამკაული,
მშვენიერი, ყინვით შექმნილი საფარი. 

Ís biþ oferceald, · ungemetum slidor,
glisnaþ glæshlútor · gimmum gelícost,
flór forste geworht, · fæger ansíene.

Jer (i)

წელიწადი - კაცთა იმედი, 
თუკი ღმერთი - ზეციური კონუნგი (მეფე) დაუშვებს, 
და წარჩინებულთა და ღარიბთა მიწას, 
მდიდარ მოსავალს უბოძებს.

Géar biþ gumena hiht, · þonne God læteþ
hálig heofones cyning, · hrúsan sellan
beorhte bléda · beornum ond þearfum. 

Eihwas (ei/y)

ურთხელი - გარედან უხეში ხე,
მყარი და მიწაში ძლიერად გადგმული ფესვებით,
ცეცხლის მცველი - სამკვიდროსთვის სიხარულის მომტანი.

Éoh biþ útan · unsméþe tréow,
heard hrúsan fæst, · hierde fyres,
wyrtruman underwreþed, · wynn on éþle.

Perth (p)

Peorþ - ამაყთა მარადიული თამაში და სიცილი (...),
ლუდის სასახლეში, იქ სადაც მებრძოლები სხედან,
ერთად ბედნიერნი არიან.

Peorþ biþ simble · plega ond hleahtor
wlancum [. . .] · þær wigan sittaþ
on béorsele · blíþe ætsamne. 

Algiz (z)

ლოსი (ცხენირემი) - ლელქაში ხშირად ჭაობში ხარობს,
წყალში იზრდება, და ნებისმიერს, ვინც 
მის მოწყვეტას გაბედავს (?), სასტიკად დაჭრის,
სისხლით შეღებავს (დაწვავს, აანთებს).

Eolh-secg eard hæfþ · oftost on fenne
weaxe on wætere, · wundaþ grimme,
blóde berneþ · beorna gehwilcne
þe him ænigne · onfeng gedéþ. 

Sowl (s)

მე ქედს ვიხრი წმინდა (ღვთიური) განაჩენის წინაშე.
მზე მეზღვაურებისთვის ყოველთვის სიხარულის მომტანია,
როდესაც ისინი მიეშურებიან თევზების აუზისკენ,
სანამ ზღვის მხედარს (იგულისხმება გემი) ნაპირთან არ მოიხმობენ.

Sigel sæmannum · simble biþ on hihte,
þonne híe hine fériaþ · ofer fisces bæþ,
oþ híe brimhengest · bringeþ tó lande.

Teiwaz (t)

ტირ - რაღაც მინიშნება. კარგად ინახავს
რიგს (თანმიმდევრობას, რიგითობას) ეტელინგებთან.
მუდამ ღამის წვდიადში მოგზაური,
არასოდეს მოგატყუებს.

Tír biþ tácna sum · healdeþ tréowa wel
wiþ æþelingas · á biþ on færelde
ofer nihta genipu, · næfre swíceþ.

Berkana (b)

მართალია არყის ხე მოკლებულია ფერებს (ნაყოფს), 
მაგრამ თუნდაც ასეთივე უნაყოფო ყლორტებით,
ის ულამაზესია თავისი ტოტებით, ხშირი ფოთლებით, 
ზღაპრულად მორთული, ცის სიახლოვეს
დატოტილი კენწეროთი.

Beorc biþ bléda léas, · bereþ efne swá þéah
tánas bútan túdor · biþ on telgum wlitig,
héah on helme · hyrsted fægere,
gehlóden léafum, · lyfte getenge. 

Ehwas (e)

ცხენი ერლების წინაშე - სიხარულია ეტელინგებისთვის,
ამაყია ცხენი თავის ჩლიქებით - როცა მათზე, 
ცხენზე ამხედრებული მდიდარი გმირები, აზრებს ცვლიან.
ხოლო დამწუხრებულთათვის - ნუგეშია ყოველთვის.

Eh biþ for eorlum · æþelinga wynn,
hors hófum wlanc, · þær him hæleþ ymbe
welige on wicgum · wrixlaþ spræce
ond biþ unstillum · æfre frófor. 

Mannaz (m)

ადამიანი - ბედნიერია, ნათესავებისთვის საყვარელი,
მაგრამ ყველა ადამიანი ვალდებულია ოდესღაც დატოვოს სხვები,
ვინაიდან, ღმერთის ნებით, მისი ბრძანებით,
ეს საცოდავი სხეული მიწას მიებარება.

Mann biþ on myrgþe · his mágan léof:
sceal þéah ánra gehwilc · óþrum swícan,
forþam dryhten wille · dóme síne
þæt earme flæsc · eorþan betæcan.

Laguz (l)

ზღვა - უსასრულო ადამიანებს მაშინ ეფიქრებათ,
თუკი მათ უმართავ ნავში უწევთ ჩასხდომა
და ძლიერ აშინებთ ტალღები ზღვის,
ზღვის მხედარი კი ლაგამს არ ემორჩილება.

Lagu biþ léodum · langsum geþúht,
gif híe sculun néþan · on nacan tealtum
ond híe sæyþa · swíþe brégaþ
ond sé brimhengest · brídels ne giemeþ.

Inguz (ng)

ინგვი, აღმოსავლურ დანებს შორის 
(აღმ. ორთაბრძოლაში ოსტატობის ხარისხი) პირველი იყო,
ადამიანთა თვალით დანახული, სანამ კვლავ
ტალღებში გაუჩინარდა, ეტლი კვალდაკვალ მიჰყვებოდა.
მამაცი გულები მას გმირად მოიხსენიებენ.

Ing was ærest · mid East Denum
gesewen secgum · oþ hé siþþan eft
ofer wæg gewát; · wægn æfter ran;
þus heardingas · þone hæle nemdon.

Othal (0)

მამული (საგვარეულო კუთვნილება) ყველა ადამიანისთვის სასურველია,
თუკი მას სწორი (კანონიერი, კუთვნილი) და სათანადო ფორმით
შეუძლია სახლის პატრონობა - მეტწილად მისი აყვავებისთვის.

Éþel biþ oferléof · æghwilcum men,
gif hé mót þær rihtes · ond gersine on
brúcan on bolde · blædum oftost.

Dagaz (d)

დღე - ღმერთის გზავნილი, ხალხისთვის ძვირფასი
ბედის დიდებული სინათლე - ბედნიერება და იმედი
მდიდართა და ღარიბთა - ყველასთვის სასარგებლო (სასიხარულო).

Dæg biþ dryhtnes sond, · déore mannum,
mære metodes léoht, · myrgþ ond tóhiht
éadgum ond earmum · eallum bryce